Tôi đặc biệt thích những món ăn được nấu có nghệ tươi. Có lẽ, nói tới việc dùng nghệ tươi làm gia vị cho món ăn phong phú và da dạng phải nói đến người Quảng (Nam).Mà chỉ có người dân gốc quê Quảng Nam mới dùng nghệ tươi nhiều trong các món ăn thường ngày.
    Tôi lại đặc biệt thích những món có nghệ tươi do chính tay mẹ tôi làm. Nói không phải tự hào, chứ mẹ nấu món gì tôi thấy cũng ngon.Nhưng ngon nhất vẫn là những món có gia vị nghệ.
    Vườn nhà tôi rộng khoảng 6 sào Bắc Bộ, cây cối đủ loại và chỗ nào cũng có thể tìm thấy một vài bụi nghệ tươi. Chỗ này vài cây, chỗ kia cả đám. tối chạng vạng nếu cần nghệ , không cần xách đèn tôi vẫn có thể mò mẫm tìm và đào vào một vài nén nghệ để mẹ nẫu ăn.Có lẽ vì thế mà mỗi khi cần nấu món gì có nghệ, mẹ lại sai chị em tôi xách con dao con ra vườn, bới bới đào đào một chút là cả mớ.
    Có lẽ món ăn mà tôi nhớ nhất vào những ngày tháng mười là món cá rô thóc kho lá nghệ. Cá rô nhỏ tí ti như những con cá lia thia. Mẹ thường kho cá rô thóc với nghệ củ tươi, nén, ớt hiểm ( Ớt Xiêm) và lá nghệ. Những ngày đông giá. Dưới cái lạnh tái tê và ướt át của những trận mưa mùa. Bên bếp lửa hồng, chờ cho nồi cá kho rặc nước, mùi lá nghệ bốc lên thơm ngai ngái, chưa ăn mà đã thấy thèm rồi. Đến giờ này, khi gõ những dòng này tôi vẫn không thể nào quên được cái vị mặn mòi của cá, vị cay nồng của ớt hiểm xanh và đặc biệt là cái vị đăng đắng, hăng hăng rất lạ của nghệ tươi cùng với mùi thơm, giòn và béo ngậy của miếng cơm cháy vàng. Tôi thường một tay cầm cục cơm cháy, tay kia cầm đôi đũa, cắn một miếng cơm, vê một chút lá nghệ ... Không cần tả làm gì...Hãy để cho đầu lưỡi cảm nhận cái  sự hòa quyện ấy.
    Món khoái khẩu thứ hai tôi thích đó là món cá bống kho nghệ. Cô bạn tôi nói với tôi rằng, cá bống kho tiêu thì chỉ kho với tiêu và đường thắng màu thôi. Kho như vậy mới ra cá bống kho tộ. Kho cá bống với nghệ sẽ không còn vị cá kho tộ nữa. Tôi cũng từng kho tộ. Và tôi cũng từng ăn rất nhiều món cá  bống kho tộ có cả cá kho tộ bán sẵn ở Miền Nam đưa ra. Cá kho đúng điệu! Nhưng chính những cách kho ấy vẫn không làm tôi thay đổi cái khẩu vị rất quê mùa của mình. Cá bống kho nghệ củ. Món này thì mẹ tôi kho vẫn là nhất. Tôi cũng nhiều lần được mẹ bày cho cách kho và nhiều lần kho theo cách của mẹ, nhưng tôi phải công nhận là không thể kho ngon bằng mẹ được. ( Điều này con tôi cũng công nhận như vậy). Mẹ kho cá ngon một phần là do cá bống ở quê tôi ngon thì phải. Đó là loại cá bống vàng, mình tròn, sống trên cát. Con nào con nấy tròn mẩy, vàng ươm, mới  nhìn cá thôi là đã thấy thèm rồi. Mẹ tôi thường mua cá về kho với nghệ tươi giã nhuyễn với nén và ớt, và còn thêm rất nhiều nghệ xắt lát nữa.Gia vị hình như ít đường hơn cách kho cá miền Nam. vị mặn và cay nhiều hơn. Đặc biệt là có thêm vị đăng dắng cuả nghệ.Cá mẹ kho hai lần lửa, và khi kho xong con cá bao giờ cũng sánh vàng, cong cứng. Càng hâm lại càng ngon.Tôi nhớ hôm về quê, ngoại nấu cơm có cá bống kho. Khi ăn cơm con tôi hỏi: Ngoại kho cá bằng gia vị chi mà ngon rứa ngoại? A! Con biết rồi, tại vì ngoại xem món ngon mỗi ngày nên ngoại mới kho ngon đúng không? Tôi nhìn con cười. Ngoại mình là Vua đầu bếp mà lại. ( Những lúc ấy mẹ tôi  nguýt tôi bảo: cô chỉ được giỏi nịnh thôi! Định bắt bà già này nấu cho ăn mãi chứ gì?)
    Thích nhất vẫn là món thịt gà xào nghệ. Món gà quê tôi đã là đặc sản rồi, nhưng tôi sẽ nói về món này trong dịp khác. Trong bài viết này tôi chỉ đề cập đến món gà xào nghệ thôi. ( Mẹ tôi bảo là gà kho mặn).Có lẽ tôi cũng thuộc diện được đi nhiều, từ Bắc vào Nam, lên đến Tây Nguyên, không phải chỉ đi du lịch mà được đi và sống và ăn cách ăn bình dị  của những bữa cơn gia đình, nhưng có lẽ chưa nơi  đâu  xào thịt gà với gia vị là củ nghệ tươi  như người dân quê tôi.Tôi vẫn thường thấy món gà xào sả ớt,gà rán, gà rô ti... nhưng gà kho nghệ thì chưa  thấy. Tôi dùng từ kho vì ở quê cái gì mặn đều gọi là kho cả. Gà kho mắm thường là những chú gà giò, nhỏ  nhắn. Khi chế biết thường chặt miếng nhỏ, luôn cả xương.Ướp gà với nghệ củ, ớt, nén, tiêu và những gia vị thông thường khác. Đặc biệt là khi xào cần để lại một ít nén, nghệ để khử dầu. Dầu phụng nhà thì dầu khi khử mới nghe dậy mùi thơm.
     Nhớ lại thời thơ bé. Cứ mỗi cuối tuần, bác Năm lại lên nhà chơi. Bao giờ cũng vậy, khi lên nhà bác thường xách theo một chai rượu mía. Ở quê tôi thời ấy còn dùng rượu mía, mà ba tôi thì lại thích loại rượu này. Bác tôi không uống rượu nhưng vì ba nên bao giờ cũng đem rượu lên để hai anh em chén tạc chén thù. Nói vậy chứ chỉ mình ba tôi uống thôi, còn bác cháu tôi thì chỉ được cái phá mồi.Và những lúc như thế, mẹ tôi lại bận bịu dưới bếp làm gà. Món mà ba thích nhắm đó là gà xào măng.Và bữa trưa hôm ấy tụi tôi lại được ăn cơm với gà xào mặn. ( Xào nghệ).
    Mới đó mà đã gần 30 năm rồi. Không còn cái cảm giác quây quần ấm cũng như xưa nữa. Không còn cái giọng kể chuyện mê hoặc lòng người của ba, cũng không còn được ngồi vào lòng bác để bác cọ cọ cái cằm lởm chởm râu trên tóc để được nắc nẻ cười, mẹ cũng không còn cái hạnh phúc được làm mồi cho chồng nhậu nữa. Nhưng những món ăn được làm từ gia vị nghệ vẫn mặn mòi, vẫn hăng nồng, vẫn cay xít vẫn còn đó trong những bữa cơm thường nhật .Bác giờ nằm một chỗ, ba giờ đã xa rồi. Chỉ còn lại mẹ với những món ăn quê mùa không bao giờ thay đổi như  cái  khẩu vị  bảo thủ không thể đổi dời của mình.    
 Trong rổ gia vị của tôi  bây giờ cũng vậy, bao giờ cũng có củ nghệ tươi.Bởi đó là một phần kí ức.