Nhiệt liệt chào mừng quý thầy cô về dự giờ
H: Thế nào là rút gọn câu?Trong các câu sau, câu nào là câu rút gọn?
Mùa xuân đến rồi!
Hôm nay, tôi đi học.
Học, học nữa, học mãi.
Nam là học sinh giỏi.
KIỂM TRA BÀI CŨ
H: Có thể rút gọn những thành phần nào của câu?Có nên sử dụng câu rút gọn như trường hợp dưới đây không? Vì sao?
Thầy giáo gọi Nam lên kiểm tra bài cũ, Nam chần chừ không muốn lên.
Thầy: Em có học bài không?
Nam: Không.
CÂU ĐẶC BIỆT
Tiết: 82
Tiếng Việt
II/ Thế nào là câu đặc biệt?
Xét ví dụ sau:
Ôi, em Thuỷ! Tiếng kêu sửng sốt của cô giáo làm em tôi giật mình. Em tôi bước vào lớp.
Hãy lựa chọn câu trả lời đúng!
a. Đó là câu bình thường có đủ chủ ngữ- vị ngữ.
b. Đó là câu rút gọn, lược bỏ chủ ngữ, vị ngữ.
c. Đó là câu không thể có chủ ngữ, vị ngữ.

Tìm câu đặc biệt trong các đoạn văn dưới đây?

1. “Ôi! Trăm hai mươi lá bài đen đỏ, có cái ma lực gì mà run rủi cho quan mê được như thế?”

2. Chiều, chiều rồi! Một buổi chiều êm ả như ru văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào.
Ôi!
Chiều, chiều rồi!
Câu đặc là câu không có cấu tạo theo mô hình chủ ngữ và vị ngữ.
VD:Chiều.Một chiều êm ả như nhung.
TIết:
Tiếng Việt
CÂU ĐẶC BIỆT
II/ Thế nào là câu đặc biệt?
II/ Thế nào là câu đặc biệt?
H: Chị gặp anh ấy bao giờ?
Trả lời: Một đêm mùa xuân.
Câu: Một đêm mùa xuân. Là câu đặc biệt. Đúng hay sai?
Đúng
Sai
Cần chú ý phân biệt sự khác nhau giữa
câu đặc biệt với câu rút gọn.
Giống nhau: Đều không có cấu tạo như một câu đơn
bình thường( Không đầy đủ chủ ngữ, vị ngữ)
* Khác nhau:
-Câu rút gọn: được lược bỏ các thành phần ( có thể
Khôi phục lại được)
-Câu đặc biệt: Không cấu tạo theo mô hình C / V.
(Không xác định được chủ ngữ, vị ngữ)
=> Câu rút gọn
II/ Tác dụng của câu đặc biệt:
- Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn ( thường chuẩn bị bối cảnh cho những sự việc tiếp theo)
Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng
( kiểu câu này thường gặp trong văn kể chuyện,miêu tả)
VD:Gió. Mưa. Não nùng.
Chửi. Kêu. Đấm. Đá. Thụi. Bịch. Cẳng tay. Cẳng chân.
Bộc lộ cảm xúc trực tiếp: trong câu thường chứa các thán từ hoặc từ có hàm ý đánh giá mang tính biểu cảm như : quá, lắm.
Gọi đáp: Trong câu thường chứa từ hô gọi hoặc tình thái từ: ơi, này, ạ,ới...
Nêu tác dụng của câu đặc biệt!
III/ Ghi nhớ: ( SGK/28,29)
I/ Thế nào là câu đặc biệt?

II/ Tác dụng của câu đặc biệt:
-Xác định thời gian , nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn
-Liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật, hiện tượng
-Bộc lộ cảm xúc
- Gọi đáp
IV/ Luyện tập:
Tìm câu rút gọn và câu đặc biệt:
- Câu rút gọn:
+Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê rõ ràng, dễ thấy. (RGCN-Tinh thần yêu nước)
+ Nhưng cũng có khi được cất dấu kín đáo trong rương, trong hòm. (RGCN-Tinh thần yêu nước)
+Nghĩa là phải ra sức giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công cuộc yêu nước, công cuộc kháng chiến. (RGCN-Bổn phận của chúng ta)
- Không có câu đặc biệt.
- Câu đặc biệt:
-Ba giây … Bốn giây … Năm giây … Lâu quá!”.
- Không có câu rút gọn.
Câu đặc biệt: Một hồi còi.
Không có câu rút gọn.
d. Câu đặc biệt: -Lá ơi!
Câu rút gọn:
-Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi! ( RGCN-lá)
-Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu. ( RGCN- Cuộc đời tôi)

2) Tác dụng của câu rút gọn và câu đặc biệt ở bài tập (1):
- Câu rút gọn:
- Làm cho câu gọn hơn, tránh lặp lại những từ ngữ đã xuất hiện trong câu trước.(a)
-Câu lệnh thường rút gọn chủ ngữ(d)
- Câu đặc biệt:
+ Câu (b):-Ba giây … Bốn giây … Năm giây. => xác định thời gian;
+ Lâu quá => bộc lộ cảm xúc.
+ Câu (c):Một hồi còi. => liệt kê, thông báo sự tồn tại của sự vật.
+ Câu (d):lá ơi! => gọi đáp.
Trong đoạn trích sau đây, những câu nào là câu đặc biệt? Chúng được sử dụng nhằm mục đích gì?

Mọi người lên xe đã đủ.Cuộc hành trình tiếp tục. Xe chạy giữa cánh đồng hiu quạnh. Và lắc. Và xóc.
=>Tác dụng: Liệt kê các hiện tượng gắn với cuộc hành trình của chiếc xe.
Và lắc. Và xóc
DẶN DÒ:
Về nhà học thuộc ghi nhớ
Làm bài tập 3.Chuẩn bị bài Thêm trạng ngữ cho câu.
Soạn bài: “Bố cục và phương pháp lập luận trong văn nghị luận”.